Προς:
Τον Αρμόδιο Υπουργό για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις τράπεζες
Την Τράπεζα της Ελλάδος
Το εποπτεύον Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

Το Επιμελητήριο Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Ελλάδας καταγγέλλει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο την επαναλαμβανόμενη, αδικαιολόγητη και εξαιρετικά επιζήμια πρακτική τραπεζικών ιδρυμάτων, τα οποία, κατά τη διαδικασία νομιμοποίησης Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων, επιδεικνύουν θεσμική άγνοια, διοικητική αδράνεια, έλλειψη συντονισμού, απουσία αιτιολογημένης ενημέρωσης και απαράδεκτη καθυστέρηση, με αποτέλεσμα να οδηγούν κοινωνικές επιχειρήσεις σε πραγματική οικονομική ασφυξία.

Το ζήτημα δεν αποτελεί μεμονωμένο διοικητικό λάθος ούτε απλή εσωτερική καθυστέρηση τραπεζικού καταστήματος. Αποτελεί σοβαρό θεσμικό πρόβλημα, το οποίο πλήττει ευθέως τη λειτουργία των φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, ακυρώνει στην πράξη τη δυνατότητά τους να συναλλάσσονται, να εισπράττουν, να πληρώνουν, να αναπτύσσονται και να εκπληρώνουν τον κοινωνικό και επιχειρηματικό τους σκοπό. Όταν μια Κοιν.Σ.Επ. παραμένει επί μήνες χωρίς πλήρως λειτουργικό τραπεζικό λογαριασμό και χωρίς πρόσβαση σε υπηρεσίες ηλεκτρονικής τραπεζικής, δεν αντιμετωπίζει απλώς μια τεχνική δυσκολία. Αντιμετωπίζει θεσμικό αποκλεισμό από την οικονομική ζωή.

Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται από τις τράπεζες ως γραφειοκρατική ιδιορρυθμία, ως νομική εξαίρεση ή ως υπόθεση που μετακινείται από τμήμα σε τμήμα χωρίς ευθύνη, χωρίς προθεσμία και χωρίς τεκμηριωμένη απάντηση. Οι Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις είναι νόμιμοι φορείς της ελληνικής έννομης τάξης, λειτουργούν βάσει συγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου, διαθέτουν καταστατικά, εγγραφές, πιστοποιήσεις, αποφάσεις και διοικητικά όργανα, και δικαιούνται ίση, σοβαρή και επαγγελματική μεταχείριση από το τραπεζικό σύστημα.

Η τραπεζική καθυστέρηση μετατρέπεται σε οικονομική ομηρία

Σύμφωνα με καταγγελίες που έχουν τεθεί υπόψη του Επιμελητηρίου, Κοιν.Σ.Επ. υποχρεώνονται να υποβάλλουν επανειλημμένα τα ίδια δικαιολογητικά, τα οποία έχουν ήδη κατατεθεί σε προηγούμενες ημερομηνίες, χωρίς να υπάρχει σαφής ενημέρωση για την τύχη τους, χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένος υπεύθυνος χειριστής, χωρίς να παρέχεται αιτιολογημένη απάντηση και χωρίς να προκύπτει ουσιαστική πρόοδος στη διαδικασία νομιμοποίησης.

Το φαινόμενο αυτό είναι απαράδεκτο. Δεν είναι δυνατόν ένας φορέας να καταθέτει τα απαιτούμενα έγγραφα, να αναμένει εβδομάδες ή μήνες χωρίς απάντηση, να επανέρχεται εγγράφως ζητώντας εξηγήσεις και τελικά να του ζητούνται εκ νέου τα ίδια δικαιολογητικά, σαν να μην έχει προηγηθεί καμία ενέργεια. Ακόμη χειρότερα, η καθυστέρηση της ίδιας της τράπεζας στην επεξεργασία των εγγράφων μπορεί να οδηγεί σε παρέλευση της χρονικής ισχύος ορισμένων πιστοποιητικών, με αποτέλεσμα η ευθύνη της καθυστέρησης να μετακυλίεται άδικα στην κοινωνική επιχείρηση.

Αυτή η πρακτική δεν συνιστά απλή ταλαιπωρία. Συνιστά διοικητική ανακύκλωση ευθύνης, τραπεζική αδιαφάνεια και έμμεση παρεμπόδιση επιχειρηματικής δραστηριότητας. Όταν μια Κοιν.Σ.Επ. δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τον λογαριασμό της, δεν μπορεί να λειτουργήσει. Δεν μπορεί να εισπράξει έσοδα, να πληρώσει προμηθευτές, να καλύψει υποχρεώσεις, να εξυπηρετήσει συνεργασίες, να συμμετάσχει σε προγράμματα, να τηρήσει χρονοδιαγράμματα, να υλοποιήσει δράσεις. Με απλά λόγια: η τράπεζα, με την καθυστέρησή της, παγώνει την ίδια την ύπαρξη της επιχείρησης.

Θεσμική άγνοια για τις Κοιν.Σ.Επ. και επαναλαμβανόμενη έλλειψη συντονισμού

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι αρμόδιες τραπεζικές υπηρεσίες φαίνεται να μη γνωρίζουν επαρκώς το θεσμικό και νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων. Ζητούνται έγγραφα χωρίς σαφή τεκμηρίωση, αγνοούνται ήδη κατατεθειμένα στοιχεία, παραβλέπονται εγκρίσεις ή πιστοποιήσεις που βρίσκονται στον φάκελο, ενώ η επικοινωνία με τον ενδιαφερόμενο φορέα παραμένει αποσπασματική, ασαφής και συχνά επαναλαμβανόμενη.

Το Επιμελητήριο υπογραμμίζει ότι η άγνοια του ειδικού θεσμικού πλαισίου της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας από τραπεζικούς υπαλλήλους ή εσωτερικές υπηρεσίες δεν μπορεί να λειτουργεί σε βάρος των Κοιν.Σ.Επ.. Οι κοινωνικές επιχειρήσεις δεν είναι υπεύθυνες για την εσωτερική ανεπάρκεια κατάρτισης, τον κακό συντονισμό ή την έλλειψη σαφών τραπεζικών διαδικασιών. Αντίθετα, οι τράπεζες έχουν υποχρέωση να διαθέτουν κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, σαφείς οδηγίες, συγκεκριμένες προθεσμίες και πλήρη γνώση των νομικών μορφών που εξυπηρετούν.

Η επανάληψη αιτημάτων για τα ίδια δικαιολογητικά, η απουσία απάντησης επί εβδομάδες, η μετάθεση ευθύνης μεταξύ καταστήματος και κεντρικών υπηρεσιών και η μη παροχή εγγράφων, αιτιολογημένων εξηγήσεων δημιουργούν ένα περιβάλλον ανασφάλειας, αυθαιρεσίας και άνισης μεταχείρισης. Αυτό το περιβάλλον είναι απολύτως αντίθετο με τις αρχές της χρηστής διοίκησης, της καλής πίστης, της διαφάνειας, της επιμέλειας και της ορθής τραπεζικής εξυπηρέτησης.

Προπληρωμένες υπηρεσίες χωρίς αποτέλεσμα και χωρίς λογοδοσία

Ακόμη σοβαρότερη είναι η περίπτωση κατά την οποία η τράπεζα απαιτεί την προκαταβολική καταβολή κόστους για τη διαδικασία νομιμοποίησης, χωρίς όμως να ολοκληρώνει τη διαδικασία εντός εύλογου χρόνου και χωρίς να παρέχει σαφή ενημέρωση για την καθυστέρηση. Η προπληρωμή μιας τραπεζικής διαδικασίας δεν μπορεί να μετατρέπεται σε μηχανισμό είσπραξης χωρίς αντίστοιχη ευθύνη εκτέλεσης.

Όταν ένας φορέας έχει ήδη καταβάλει το προβλεπόμενο κόστος, έχει ήδη προσκομίσει τα απαιτούμενα έγγραφα και έχει ήδη ζητήσει επανειλημμένα ενημέρωση, η τράπεζα οφείλει να απαντήσει με σαφήνεια, υπευθυνότητα και ταχύτητα. Δεν είναι ανεκτό να εισπράττεται κόστος για υπηρεσία η οποία παραμένει εκκρεμής επί μήνες, ενώ ο ενδιαφερόμενος φορέας βρίσκεται σε λειτουργική παράλυση.

Η πρακτική αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το επίπεδο εσωτερικού ελέγχου, την ποιότητα παροχής υπηρεσιών, τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις διαφάνειας και την πραγματική προστασία των συναλλασσομένων με τα πιστωτικά ιδρύματα.

Οι Κοιν.Σ.Επ. δεν είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας στο τραπεζικό σύστημα

Το Επιμελητήριο Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Ελλάδας δηλώνει ξεκάθαρα ότι οι Κοιν.Σ.Επ. δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως φορείς χαμηλής προτεραιότητας, ως άγνωστες νομικές μορφές ή ως περιπτώσεις που επιδέχονται ατέρμονη καθυστέρηση. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα αποτελεί θεσμικά αναγνωρισμένο πεδίο οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. Παράγει υπηρεσίες, απασχόληση, κοινωνική αξία, τοπική ανάπτυξη και στήριξη ευάλωτων ομάδων. Συνεπώς, κάθε τραπεζική πρακτική που την παραλύει, την καθυστερεί ή την αποκλείει από βασικές συναλλαγές, πλήττει όχι μόνο τον ίδιο τον φορέα, αλλά και την κοινωνική αποστολή που υπηρετεί.

Η αδυναμία λειτουργίας τραπεζικού λογαριασμού και e-banking για διάστημα μηνών δεν είναι ουδέτερη πράξη. Έχει πραγματικές συνέπειες. Προκαλεί απώλεια εσόδων, καθυστερήσεις σε πληρωμές, κίνδυνο απώλειας συνεργασιών, αδυναμία συμμετοχής σε δράσεις και προγράμματα, δυσφήμηση της επιχείρησης και πιθανή θετική και αποθετική ζημία. Καμία τράπεζα δεν έχει το δικαίωμα, με εσωτερικές καθυστερήσεις και αόριστες απαντήσεις, να θέτει σε ομηρία έναν νόμιμο κοινωνικό επιχειρηματικό φορέα.

Ζητούμε άμεση παρέμβαση των αρμόδιων αρχών

Κατόπιν των ανωτέρω, το Επιμελητήριο Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Ελλάδας καλεί:

1. Τον αρμόδιο Υπουργό για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις τράπεζες να εξετάσει άμεσα το φαινόμενο των παρατεταμένων τραπεζικών καθυστερήσεων στη νομιμοποίηση Κοιν.Σ.Επ. και να λάβει πρωτοβουλία για τη διασφάλιση ίσης, διαφανούς και λειτουργικής μεταχείρισης των φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας από τα πιστωτικά ιδρύματα.

2. Την Τράπεζα της Ελλάδος να ελέγξει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, τις πρακτικές των τραπεζικών ιδρυμάτων ως προς τη διαδικασία νομιμοποίησης κοινωνικών επιχειρήσεων, την τήρηση εύλογων προθεσμιών, την πληρότητα της ενημέρωσης, την αιτιολόγηση απορρίψεων ή καθυστερήσεων και την αποφυγή καταχρηστικών ή δυσανάλογων απαιτήσεων.

3. Το εποπτεύον Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας να παρέμβει θεσμικά για την προστασία των Κοιν.Σ.Επ. και να ζητήσει από το τραπεζικό σύστημα ειδικές, σαφείς και ενιαίες οδηγίες για την εξυπηρέτηση των φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, ώστε να σταματήσει η αυθαίρετη ή εσφαλμένη ερμηνεία του θεσμικού τους πλαισίου.

4. Τα πιστωτικά ιδρύματα να διασφαλίσουν άμεσα ότι οι διαδικασίες νομιμοποίησης Κοιν.Σ.Επ. ολοκληρώνονται εντός συγκεκριμένου, εύλογου και δεσμευτικού χρονικού πλαισίου, με πλήρη καταγραφή των υποβληθέντων δικαιολογητικών, γραπτή ενημέρωση για τυχόν ελλείψεις και αιτιολογημένη απάντηση σε κάθε περίπτωση καθυστέρησης ή απόρριψης.

Ρητό αίτημα

Ζητούμε την άμεση διερεύνηση του φαινομένου και την έκδοση σαφών οδηγιών προς όλα τα τραπεζικά ιδρύματα, ώστε:

1. Να σταματήσει η επαναλαμβανόμενη απαίτηση ήδη υποβληθέντων δικαιολογητικών.
2. Να παρέχεται υποχρεωτικά γραπτή και αιτιολογημένη ενημέρωση για κάθε καθυστέρηση.
3. Να ορίζεται συγκεκριμένος υπεύθυνος χειριστής ανά υπόθεση.
4. Να υπάρχει σαφής προθεσμία ολοκλήρωσης της διαδικασίας νομιμοποίησης.
5. Να λαμβάνεται υπόψη το ειδικό θεσμικό πλαίσιο των Κοιν.Σ.Επ.
6. Να αποκαθίσταται άμεσα η δυνατότητα λειτουργίας τραπεζικών λογαριασμών και ηλεκτρονικής τραπεζικής όταν ο φορέας έχει προσκομίσει τα απαιτούμενα στοιχεία.
7. Να παύσει κάθε πρακτική που οδηγεί κοινωνικές επιχειρήσεις σε οικονομική αδράνεια, χωρίς τεκμηριωμένη απόφαση και χωρίς λογοδοσία.

Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται θεσμικά από το κράτος στα λόγια και να υπονομεύεται στην πράξη από τραπεζικές καθυστερήσεις, εσωτερική ασυνεννοησία και άγνοια των βασικών κανόνων λειτουργίας της. Δεν μπορεί μια νόμιμη Κοιν.Σ.Επ. να περιμένει μήνες για να αποκτήσει πρόσβαση στον ίδιο της τον τραπεζικό λογαριασμό. Δεν μπορεί η οικονομική δραστηριότητα ενός κοινωνικού φορέα να εξαρτάται από το αν ένα τραπεζικό κατάστημα ή ένα εσωτερικό τμήμα γνωρίζει πώς να χειριστεί μια αναγνωρισμένη νομική μορφή. Δεν μπορεί η κοινωνική επιχειρηματικότητα να μένει εγκλωβισμένη σε φακέλους, επαναλαμβανόμενα αιτήματα και αναπάντητα έγγραφα.

Το Επιμελητήριο Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Ελλάδας θεωρεί ότι η συνέχιση τέτοιων πρακτικών συνιστά σοβαρό εμπόδιο στην ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας στη χώρα και απαιτεί άμεση θεσμική αντιμετώπιση. Οι Κοιν.Σ.Επ. δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση. Ζητούν το αυτονόητο: να αντιμετωπίζονται ως νόμιμοι οικονομικοί φορείς, με σεβασμό, διαφάνεια, ταχύτητα, τεκμηρίωση και ίση πρόσβαση στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες.

Για τον λόγο αυτό, ζητούμε από τους αποδέκτες της παρούσας καταγγελίας να προβούν στις αναγκαίες ενέργειες και να μας ενημερώσουν εγγράφως για τα μέτρα που προτίθενται να λάβουν. Το Επιμελητήριο επιφυλάσσεται να επανέλθει με κάθε νόμιμο και θεσμικό μέσο, καθώς και να συγκεντρώσει και να καταθέσει πρόσθετα στοιχεία από αντίστοιχες περιπτώσεις Κοιν.Σ.Επ. που έχουν υποστεί ή υφίστανται ανάλογη τραπεζική ταλαιπωρία, καθυστέρηση ή λειτουργικό αποκλεισμό.

Η κοινωνική επιχειρηματικότητα δεν μπορεί να στραγγαλίζεται από τη γραφειοκρατική αδράνεια του τραπεζικού συστήματος. Η άμεση παρέμβαση των αρμοδίων αρχών είναι πλέον αναγκαία.