ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα, 31 Αυγούστου 2026

«Μη μέλος» δεν μπορεί να μετατρέπεται σιωπηρά σε «μέλος και μη μέλος» – Το Επιμελητήριο Κ.ΑΛ.Ο. Ελλάδας ζητά άμεση υπουργική παρέμβαση

Θεσμική επερώτηση για την επέκταση του περιορισμού των 18 ανθρωπομηνών σε εργαζομένους-μέλη Κοιν.Σ.Επ., χωρίς προηγούμενη ρητή τροποποίηση της Αναλυτικής Πρόσκλησης

Το Επιμελητήριο Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Ελλάδας προχωρά στην κατάθεση θεσμικής επερώτησης προς το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, την Εθνική Αρχή Συντονισμού και την Ειδική Υπηρεσία Κρατικών Ενισχύσεων και Χρηματοδοτικών Εργαλείων – ΕΥΚΕ-ΧΕ, ζητώντας άμεσο εποπτικό έλεγχο, επίσημη ερμηνεία και ουσιαστική διοικητική παρέμβαση.

Η επερώτηση αφορά τη Δράση «Δράσεις στήριξης υφιστάμενων και νέων κοινωνικών επιχειρήσεων Κ.ΑΛ.Ο. στην Κεντρική Μακεδονία» και ειδικότερα την εφαρμογή του περιορισμού των δεκαοκτώ ανθρωπομηνών πλήρους απασχόλησης σε εργαζομένους οι οποίοι είναι μέλη Φορέων Κ.ΑΛ.Ο. και ταυτόχρονα συνδέονται με σύζυγο ή συγγένεια έως δεύτερου βαθμού με άλλο μέλος.

---

---

Η παρέμβαση του Επιμελητηρίου πραγματοποιείται με αφορμή την περίπτωση της Κοιν.Σ.Επ. «********», με κωδικό έργου ΠΚΜΕ03-0129181, αλλά το ζήτημα είναι σαφώς ευρύτερο. Δεν αφορά μόνο έναν δικαιούχο και μία πράξη. Αφορά την ασφάλεια δικαίου, την αξιοπιστία των Προσκλήσεων του ΕΣΠΑ και την προστασία όλων των Φορέων Κ.ΑΛ.Ο. από οικονομικές περικοπές που δεν στηρίζονται σε σαφή και ρητό όρο χρηματοδότησης.

Το κρίσιμο σημείο της Αναλυτικής Πρόσκλησης

Η Αναλυτική Πρόσκληση προβλέπει ότι το επιδοτούμενο μισθολογικό και ασφαλιστικό κόστος για εργαζομένους που είναι «μη μέλη του Φορέα» και συνδέονται με τα μέλη του με σχέση συζύγου ή συγγένειας έως δεύτερου βαθμού, εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, δεν μπορεί αθροιστικά να υπερβαίνει το κόστος που αντιστοιχεί σε δεκαοκτώ ανθρωπομήνες πλήρους απασχόλησης.

Η διατύπωση της Πρόσκλησης δεν αναφέρεται γενικά σε όλους τους εργαζομένους. Προσδιορίζει ρητά ότι ο περιορισμός αφορά εργαζομένους που δεν είναι μέλη του Φορέα. Η φράση «μη μέλος/η του Φορέα» δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως διακοσμητική, περιττή ή νομικά ανενεργή. Αποτελεί συστατικό μέρος του όρου και καθορίζει το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του.

Παρά ταύτα, στην Ερώτηση 22 των επίσημων Συχνών Ερωτήσεων – Απαντήσεων αναφέρεται ότι ο περιορισμός εφαρμόζεται σε εργαζομένους «είτε μέλη είτε μη μέλη του Φορέα». Στην Ερώτηση 23 παρουσιάζεται, μάλιστα, παράδειγμα πρόσληψης ενός μέλους και της συζύγου του, με εφαρμογή του κοινού ορίου των δεκαοκτώ ανθρωπομηνών και στα δύο πρόσωπα.

Αυτό δεν αποτελεί απλή διευκρίνιση. Αποτελεί ουσιώδη διεύρυνση του περιορισμού. Άλλο είναι να περιορίζεται η επιδότηση εργαζομένου που δεν είναι μέλος και άλλο να υπάγεται στον ίδιο περιορισμό κάθε εργαζόμενος, ανεξάρτητα από το εάν είναι μέλος ή μη μέλος.

Μία αντίφαση που η Διοίκηση οφείλει να απαντήσει

Οι Συχνές Ερωτήσεις – Απαντήσεις δημοσιεύθηκαν στις 8 Μαΐου 2025. Στις 26 Μαΐου 2025, δηλαδή μετά τη δημοσίευσή τους, εκδόθηκε η δεύτερη τροποποίηση της Αναλυτικής Πρόσκλησης. Παρά τη δυνατότητα της Διοίκησης να διορθώσει ή να αντικαταστήσει τη φράση «μη μέλος», αυτή διατηρήθηκε αυτούσια.

Η ίδια ακριβώς διατύπωση παρέμεινε και στις μεταγενέστερες τροποποιήσεις, στο ισχύον ενοποιημένο κείμενο της πέμπτης τροποποίησης, καθώς και στα σχετικά υποδείγματα πιστοποίησης του μισθολογικού κόστους.

Εάν η κανονιστική βούληση ήταν να υπαχθούν στον περιορισμό τόσο τα μέλη όσο και τα μη μέλη, η Πρόσκληση έπρεπε να το αναφέρει ρητά. Η Διοίκηση είχε επανειλημμένα τη δυνατότητα να τροποποιήσει τον όρο και δεν το έπραξε. Αντιθέτως, συνέχισε να χρησιμοποιεί τη διατύπωση «μη μέλος».

Δεν είναι, επομένως, θεσμικά αποδεκτό να υποστηρίζεται ότι η Αναλυτική Πρόσκληση και οι Συχνές Ερωτήσεις συγκροτούν ένα απολύτως σαφές και ενιαίο πλαίσιο. Τα δύο κείμενα χρησιμοποιούν διαφορετικές και ουσιαστικά αντίθετες διατυπώσεις.

Οι Συχνές Ερωτήσεις δεν μπορούν να υποκαθιστούν την τροποποίηση της Πρόσκλησης

Οι Συχνές Ερωτήσεις αποτελούν χρήσιμο εργαλείο ενημέρωσης. Μπορούν να επεξηγούν διαδικασίες, να δίνουν παραδείγματα και να αποσαφηνίζουν τεχνικά ζητήματα. Δεν μπορούν, όμως, να αλλάζουν το περιεχόμενο της Πρόσκλησης, να διευρύνουν ουσιώδεις περιορισμούς επιλεξιμότητας ή να δημιουργούν νέες οικονομικές συνέπειες σε βάρος των δικαιούχων.

Η μετατροπή της φράσης «μη μέλος» σε «είτε μέλος είτε μη μέλος» μεταβάλλει ευθέως τον κύκλο των προσώπων που υπάγονται στον περιορισμό. Επομένως, δεν πρόκειται για ερμηνεία ασαφούς όρου, αλλά για εισαγωγή πρόσθετης ουσιαστικής προϋπόθεσης επιλεξιμότητας.

Όταν ένας όρος μπορεί να οδηγήσει σε περικοπή μισθολογικού και ασφαλιστικού κόστους, πρέπει να είναι σαφής, δημοσιευμένος, προβλέψιμος και ενσωματωμένος στο δεσμευτικό κείμενο της Πρόσκλησης. Δεν μπορεί να επιβάλλεται μέσω ενός διαφορετικής φύσης διοικητικού κειμένου, χωρίς ρητή τροποποίηση και χωρίς σαφή προσδιορισμό του χρόνου εφαρμογής του.

Δεν πρόκειται για απαγόρευση συγγένειας

Το Επιμελητήριο διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη Δράση δεν απαγορεύει τη συμμετοχή συγγενικών προσώπων ως μελών μιας Κοιν.Σ.Επ. Δεν απαγορεύει, επίσης, την πραγματική εργασία των μελών ούτε την πρόσληψη προσώπων που συνδέονται συγγενικά με άλλα μέλη.

Το εξεταζόμενο ζήτημα αφορά αποκλειστικά το ύψος και τη διάρκεια της δημόσιας επιδότησης του μισθολογικού και ασφαλιστικού κόστους.

Άλλο η νόμιμη συμμετοχή και εργασία ενός προσώπου σε μία Κοιν.Σ.Επ. και άλλο η επιλεξιμότητα της συγκεκριμένης δαπάνης στο πλαίσιο μιας χρηματοδοτούμενης Δράσης. Η σύγχυση των δύο ζητημάτων δημιουργεί ανασφάλεια, παραπληροφόρηση και αδικαιολόγητη ανησυχία στους δικαιούχους.

Η ίση μεταχείριση δεν θεραπεύει την απουσία σαφούς κανόνα

Η αρμόδια Αρχή επικαλείται την ανάγκη ίσης μεταχείρισης, υποστηρίζοντας ότι ο ίδιος περιορισμός έχει εφαρμοστεί και σε άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις. Ωστόσο, η ίση μεταχείριση προϋποθέτει την ύπαρξη νόμιμου, σαφούς και προϋφιστάμενου κανόνα.

Η τυχόν προηγούμενη εφαρμογή μιας διευρυμένης ερμηνείας δεν αρκεί για να δημιουργήσει κανονιστική βάση. Η διοικητική πρακτική δεν μπορεί να υπερισχύσει του κειμένου της Πρόσκλησης. Ούτε μπορεί η επανάληψη μιας αμφισβητούμενης ερμηνείας να την καταστήσει αυτομάτως νόμιμη.

Η πραγματική ίση μεταχείριση επιτυγχάνεται όταν όλοι οι δικαιούχοι υπάγονται στους ίδιους σαφείς και δημοσιευμένους όρους – όχι όταν ένας αμφισβητούμενος περιορισμός εφαρμόζεται οριζόντια επειδή εφαρμόστηκε και στο παρελθόν.

Δώδεκα συγκεκριμένα ερωτήματα προς το αρμόδιο Υπουργείο

Με τη θεσμική επερώτηση, το Επιμελητήριο ζητά από το Υπουργείο να απαντήσει με πλήρη νομική και διοικητική αιτιολογία εάν οι Συχνές Ερωτήσεις μπορούν να μεταβάλλουν ουσιώδη όρο επιλεξιμότητας χωρίς επίσημη τροποποίηση της Πρόσκλησης και ποια συγκεκριμένη διάταξη παρέχει σε αυτές τέτοια τροποποιητική ισχύ.

Ζητείται, επίσης, να διευκρινιστεί γιατί η φράση «μη μέλος/η του Φορέα» διατηρήθηκε σε όλες τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις, εάν η επέκταση του περιορισμού σε εργαζομένους-μέλη εξετάστηκε από την ΕΥΚΕ-ΧΕ, εάν περιλαμβάνεται ρητά στις αποφάσεις ένταξης των δικαιούχων και εάν είναι σύννομη η περικοπή δαπάνης με αποκλειστικό έρεισμα την Ερώτηση 22.

Το Επιμελητήριο ζητά ακόμη συγκεντρωτικά και ανωνυμοποιημένα στοιχεία για τον αριθμό των πράξεων στις οποίες έχουν επιβληθεί αντίστοιχες περικοπές, το συνολικό οικονομικό ύψος τους και τις αντιρρήσεις ή προσφυγές που έχουν ασκηθεί.

Άμεση αναστολή των οικονομικών συνεπειών

Μέχρι να δοθεί η επίσημη και αιτιολογημένη απάντηση του Υπουργείου, το Επιμελητήριο ζητά να μην οριστικοποιηθεί καμία περικοπή ή δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος της Κοιν.Σ.Επ. «********» ή άλλου δικαιούχου, όταν αυτή στηρίζεται αποκλειστικά στις Συχνές Ερωτήσεις – Απαντήσεις.

Παράλληλα, ζητείται η ειδική επανεξέταση της πράξης ΠΚΜΕ03-0129181, η γνωστοποίηση κάθε σχετικής γνωμοδότησης της ΕΥΚΕ-ΧΕ ή οδηγίας της Εθνικής Αρχής Συντονισμού και η έκδοση ενιαίας έγγραφης οδηγίας προς όλες τις Διαχειριστικές Αρχές και τους Ενδιάμεσους Φορείς.

Δεν είναι θεσμικά ανεκτό να δημιουργούνται πρώτα οικονομικές συνέπειες και να αναζητείται αργότερα η νομική τους βάση. Ο έλεγχος νομιμότητας πρέπει να προηγηθεί της περικοπής και όχι να ακολουθήσει την οικονομική ζημία του δικαιούχου.

Το ζήτημα αφορά ολόκληρο το οικοσύστημα της Κ.ΑΛ.Ο.

Οι Φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας δεν μπορούν να σχεδιάζουν προσλήψεις, να αναλαμβάνουν δεσμεύσεις και να υλοποιούν χρηματοδοτούμενα έργα μέσα σε ένα πλαίσιο όπου οι δεσμευτικοί όροι της Πρόσκλησης διαφέρουν από τις οδηγίες που εφαρμόζονται κατά τον έλεγχο.

Η ασφάλεια δικαίου δεν αποτελεί θεωρητική νομική απαίτηση. Αποτελεί βασικό όρο επιβίωσης για μικρές κοινωνικές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν μεγάλα οικονομικά αποθέματα και δεν μπορούν να απορροφούν απρόβλεπτες περικοπές δημόσιας χρηματοδότησης.

Κάθε ασάφεια, αντίφαση ή μεταγενέστερη διεύρυνση όρου μπορεί να επηρεάσει μισθούς, ασφαλιστικές εισφορές, θέσεις εργασίας, ταμειακές ροές και τελικά την ολοκλήρωση μιας ολόκληρης πράξης. Για τον λόγο αυτό, το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μία απλή τεχνική διαφωνία μεταξύ ενός δικαιούχου και μιας Διαχειριστικής Αρχής.

Η θεσμική θέση του Επιμελητηρίου

Το Επιμελητήριο Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Ελλάδας δηλώνει με σαφήνεια ότι όπου η Πρόσκληση αναφέρει “μη μέλος”, η Διοίκηση δεν μπορεί, χωρίς επίσημη τροποποίηση, να εφαρμόζει τον όρο σαν να αναφέρει “μέλος και μη μέλος”.

Η ενιαία εφαρμογή των προγραμμάτων δεν διασφαλίζεται με την παράκαμψη των δημοσιευμένων όρων τους. Διασφαλίζεται με σαφείς Προσκλήσεις, έγκαιρες τροποποιήσεις, πλήρη αιτιολόγηση και ίσους κανόνες για όλους.

Το Επιμελητήριο δεν ζητά ευνοϊκή ή εξαιρετική μεταχείριση για έναν συγκεκριμένο δικαιούχο. Ζητά την εφαρμογή του κανόνα όπως αυτός δημοσιεύθηκε, την αποκατάσταση της θεσμικής συνέπειας και την προστασία όλων των Φορέων Κ.ΑΛ.Ο. από περιορισμούς που εμφανίζονται κατά το στάδιο του ελέγχου χωρίς να έχουν ενσωματωθεί στο δεσμευτικό κείμενο της χρηματοδότησης.

Καμία «διευκρίνιση» πάνω από την Πρόσκληση

Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία χρειάζεται χρηματοδοτικά εργαλεία σταθερά, αξιόπιστα και θεσμικά ασφαλή. Χρειάζεται κανόνες που να διαβάζονται με τον ίδιο τρόπο κατά την υποβολή της αίτησης, κατά την υλοποίηση του έργου και κατά την πιστοποίηση των δαπανών.

Μία διοικητική διευκρίνιση δεν μπορεί να μετατρέπεται σε σιωπηρή τροποποίηση. Μία Συχνή Ερώτηση δεν μπορεί να αποκτά μεγαλύτερη ισχύ από την Αναλυτική Πρόσκληση. Και μία οικονομική περικοπή δεν μπορεί να επιβάλλεται επειδή η Διοίκηση θεωρεί ότι ένας ρητός όρος σημαίνει κάτι διαφορετικό από αυτό που γράφει.

Το Επιμελητήριο αναμένει από το αρμόδιο Υπουργείο άμεση, κεντρική, δεσμευτική και πλήρως αιτιολογημένη απάντηση. Μέχρι τότε, η οριστικοποίηση οποιασδήποτε οικονομικής συνέπειας πρέπει να ανασταλεί.

Η νομιμότητα δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Είναι η βάση της εμπιστοσύνης ανάμεσα στη Διοίκηση και στους Φορείς της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας. Και αυτή η εμπιστοσύνη δεν επιτρέπεται να υπονομεύεται από αντιφατικές διατυπώσεις, ερμηνευτικές επεκτάσεις και κανόνες που αλλάζουν κατά την εφαρμογή τους.